قرآن از فسادى كه به سبب اعمال مردم دريا و خشكى را فرا خواهد گرفت سخن مىگويد . راه خردمندانه اين است كه مردم را از اعمال ناپسندشان نهى كنيم شايد از گمراهى به صلاح و سداد باز آيند اين دليلى واضح است بر مسئوليت و نيز دليل ديگرى است كه عاقبت مشركين را به ما نشان مىدهد ، يعنى كسانى را كه به ما فرمان مىدهد كه در زمين سير كنيم تا عاقبت اعمال آنان را بنگريم . ج : براى آن كه بشر هر چه بيشتر و بيشتر به مسئوليت خود توجه كند ، بايد به قيامت كه روز جزاست ايمان بياورد . اين محور سوم و مهمترين محور در اين سوره است . ولى بشر چگونه به روز رستاخيز ايمان مىآورد ، در حالى كه هواهاى نفسانى و شيطانى كه در دل او جا خوش كرده‌اند اعمال ناپسند را در نظرش مىآرايند و او را به طول امل سوق مىدهند / 9 و در قلبش شبهات را بر مىانگيزند . پاسخ اين است كه تنها با شناخت خدا مىتوان از شر شيطان رهايى يافت . آيا خداى تعالى نمىتواند انسان را بعد از هلاكتش باز گرداند ؟ آرى مىتواند . آيا خداى تعالى حكيم نيست ؟ و از نشانه‌هاى حكمت او نيست كه صالحان را پاداش نيك مىدهد و بدكاران را جزاى بد و آتش دوزخ ؟ آرى ، قيامت آمدنى است و در آن ترديدى نيست . تا مؤمن آفريدگارش را بهتر بشناسد و ايمانش به كمال رسد و قيامت را تصديق كند ، پروردگار جهان آيات خود را كه در آفاق و انفس پراكنده‌اند به ياد او مىآورد . بر اوست كه در هر زمان چه بامداد و چه شامگاه و چه در نيمروز در آن آيات بينديشد و او را حمد و سپاس گويد . خداوند ما را به حقيقت زندگى هدايت مىكند كه چگونه زنده از مرده بيرون مىآيد و مرده از زنده زاده مىشود . و نيز ما را به انديشيدن دربارهء خودمان وامىدارد كه : چگونه خدا ما را از خاك آفريده ، سپس همسرانى براى ما برگزيد كه به وجود آنها آرام گيريم . همچنين ما را به آموختن آيات خود در زمين و آسمان فرمان مىدهد و به اختلاف زبان مردم توجه مىدهد . و اين كه چگونه شب به خواب مىرويم و روز براى كسب معاش ما را بيدار مىكند . همچنين ما را به ارزش نعمت باران كه زنده كنندهء زمين مرده است آگاه مىسازد و نگاه ما را به عظمت آسمانها و